Holenderskie dukaty z Gostyczyny

W marcu 1936 roku w Gostyczynie znaleziono znaczną ilość złotych monet. Przy wykonywaniu fundamentów pod mur Domu Katolickiego, jak doniosła prasa,  robotnicy znaleźli głęboko w ziemi coś na kształt miski, która prawie po brzegi wypełniona była złotymi monetami. Sprawa wywołała sporą sensację, nie tylko w najbliższej okolicy. 

gostyczyna
Zachował się przedwojenny opis znaleziska autorstwa ks. Edmunda Majkowskiego (urodził się  5 listopada 1892 roku w Grodzisku Wielkopolskim, zmarł 5 kwietnia 1951 roku w Śremie). Duchowny ten był znanym w okresie międzywojennym kolekcjonerem ekslibrisów, archiwistą,  bibliografem, a także numizmatykiem. Posiadał obszerny księgozbiór z zakresu historii, ze szczególnym uwzględnieniem średniowiecza. Zebrał w swoim archiwum odpisy około 1000 nieznanych dokumentów polskich, począwszy od czasów
najdawniejszych do roku 1386. Posiadał również zbiór monet, medali i rycin. Był jednym z inicjatorów utworzenia w 1925 roku Archiwum Archidiecezji Poznańskiej, a po jego otwarciu został jego dyrektorem.

Pół setki cennych monet

W okresie, kiedy natrafiono na skarb w Gostyczynie ks. Edmund Majkowski pełnił posługę duszpasterską na probostwie w Kopanicy koło Wolsztyna. Dowiedziawszy się o niecodziennym znalezisku próbował dowiedzieć się więcej szczegółów na ten temat, traktując doniesienia prasowe jako zbyt sensacyjne. W pierwszej kolejności napisał do proboszcza z Gostyczyny, ale nie uzyskał od niego żadnej odpowiedzi. Postanowił więc zwrócić się o pomoc do Komunalnej Kasy Oszczędności Miasta Poznania, gdzie znalezisko  zostało zdeponowane. Personel Kasy okazał się bardzo uprzejmy. Umożliwiono mu zapoznanie się z monetami i szczegółowe przestudiowanie ich. Dzięki temu zachował się szczegółowy, a przede wszystkim fachowy opis. Jak wyjaśnia ks. Edmund Majkowski, skarb składał się z 51 sztuk wybitych w Holandii złotych dukatów. Najstarsza z monet pochodziła z 1705 roku. Większość była datowana na okresie od 1750 do 1807 roku.

- Wszystkie dukaty zostały wybite w Dordrecht. Wyjątkiem są dwa pochodzące z 1801 roku, na których pomimo połysku widać znaki mennicy Zachodniej Fryzji w Enkhuizen. Po zamknięciu działalności mennicy Zachodniej Fryzji przejęła ją mennica Holandii w Dordrecht. Stemple mennicze zostały zmienione na holenderskie, co mimo połysku daje się zauważyć na tych monetach. Dukat z 1801 roku z Enkhuizen jest dużą rzadkością. Bardzo rzadki jest dukat z 1805 roku wybity w Dordrecht, wzmiankowany w katalogu firmy numizmatycznej J. Schulman. Ten rok był ostatnim, kiedy przed zamknięciem mennicy w Dordrecht wybijano tego rodzaju dukaty – wyjaśniał w swoim opisie ks. Majkowski.

Pamiątka po Napoleonie

Kapłan – numizmatyk już wówczas przypuszczał, że najprawdopodobniej monety były ,,pamiątką’’ po wojnach napoleońskich, które toczyły się także  na ziemiach polskich.
- Nie jest dla mnie jasne czy monety były własnością urzędową czy może kontrybucją, a może zupełnie przypadkiem znalazły się właśnie w Gostyczynie – wsi, która ma około 300 mieszkańców i której kościół datowany jest na rok 1294. To ostatnie wydaje mi się bardzo mało prawdopodobne – pisał w latach 30. ubiegłego wieku ks. Edmund Majkowski, którego opracowanie znajduje się obecnie w Bibliotece Polskiej Akademii Nauk w Kórniku.
Dziś wśród historyków i regionalistów przyjmuje się, że istotnie skarb ,,przywędrował’’ do Gostyczyny razem z wojskami napoleońskimi, wśród których były także oddziały holenderskie. Wskazuje na to wiek najmłodszych monet. Dukaty mogły zostać ukryte bądź w takcie  marszu na Kalisz bądź też w czasie odwrotu Napoleona po klęsce w Rosji. Trasy przemieszczania się wojsk wiodły bowiem przez nasz region zarówno w pierwszym, jak i w drugim przypadku.

Więcej a najnowszym wydaniu ,,Gazety Ostrowskiej”

Fot. Małgorzata Łusiak

Przeczytaj również

Redakcja nie bierze odpowiedzialności za treść publikowanych komentarzy. Wpisy naruszające obowiązujące w tym zakresie prawo i dobre obyczaje będą bezwzględnie usuwane, a numery IP osób je publikujących trafią do bazy danych administratora.

Obejrzyj nasze stałe galerie