Parafia św. Antoniego liczy już 70 lat

Jubileusz 70-lecia obchodzi w tym roku parafia św. Antoniego w Ostrowie. Została założona po ukończeniu budowy świątyni. Dziś jest ozdobą naszego miasta. Dzieje parafii, jak i samej budowy obfitowały w wiele najróżniejszych wydarzeń.

2

fot.: Archiwum ks. infułata Tadeusza Szmyta

 

Przed II wojną światową Ostrów posiadał jedną parafię św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Liczyła ona ponad 33 tysiące wiernych i była wtedy jedną z największych w Archidiecezji Poznańskiej. Pod koniec lat 30. postanowiono podjąć budowę nowego kościoła dla stale rozrastającego się miasta.

Ostrów zamiast Warszawy

- Ostrów należy do tych miast, które ostatnio w niezwykłym tempie rozrosły się i rozbudowały. Sprawia to, że i liczba parafian z każdym dniem wzrasta. Wobec tak silnego wzrostu parafii istniejący w Ostrowie jeden kościół okazuje się niewystarczający. Konieczność budowy nowego kościoła rozumie chyba każdy. Dzięki inicjatywie obecnego proboszcza ks. dziekana Płotki przystępuje parafia ostrowska do budowy drugiego kościoła w Ostrowie na terenie ogrodu starej strzelnicy przy ulicy Raszkowskiej - donosił Orędownik Ostrowski z 27 października 1937 roku.
Na czele zawiązanego Komitetu Budowy stanął ks. dziekan kanonik Leon Płotka. Kościół miał być pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego, a opracowanie projektu kościoła powierzono znanemu w Poznaniu inżynierowi Franciszkowi Morawskiemu. Architekt ten w okresie międzywojennym uczestniczył w rozpisanym przez władze kościelne konkursie na budowę Świątyni Opatrzności Bożej. Nadesłany przez niego projekt został pozytywnie oceniony, ale nie wygrał. Jego koncepcja doczekała się jednak realizacji. Nie w
Warszawie, ale w Ostrowie. Kuria Arcybiskupia w Poznaniu zatwierdziła bowiem opracowany przez niego wcześniej projekt. Prace budowlane powierzono dwom ostrowskim firmom budowlanym: Juliana Kornaszewskiego i Wojciecha Stachurskiego. Przewidywano, że budowa potrwa dwa lata, ale podkreślano, że wszystko zależy od ofiarności ostrowian. Przyszłość pokazała, że zajęło to znacznie więcej czasu, bo inicjatywa zbiegła się z wielkim zakrętem historii.

Początek wielkiego dzieła

Rozpoczęcie prac budowlanych było bardzo uroczyste. We wtorek, 7 czerwca 1938 roku, na placu zgromadziły się tłumy mieszkańców.
- W imię Boże ufni w pomoc św. Antoniego rozpoczynamy wielkie dzieło budowy – powiedział ks. Leon Płotka, który sam rozpoczął kopanie, symbolicznie wyrzucając pierwsze łopaty ziemi pod budowę świątyni. Jak donosiła prasa: ,,moment ten historyczny obwieściły miastu silne wystrzały  spowodowane przez kolejarzy”.
W sierpniu 1939 roku kościół został pobudowany w stanie surowym i pokryty dachem. Rozpoczęto właśnie zewnętrzne tynkowanie od strony prezbiterium. Wieżę kościoła pobudowano do 2/3 wysokości. Dalsze prace stanęły jednak pod dużym znakiem zapytania. W dniu 27 sierpnia 1939 roku tygodnik parafii św. Stanisława w Ostrowie ,,Posłaniec Niedzielny” pyta na pierwszej stronie: ,,Czy mamy przerwać prace przy kościele?”.
- Nie ma co owijać w bawełnę – mamy przeszło 25 tys. zł długów, a kasa Komitetu jest całkowicie pusta, beznadziejnie pusta. Nie ma pieniędzy na wypłacenie robocizny, na zapłacenie rachunków za cement, gips, żelazo, blachę, gwoździe. Jesteśmy wprost w takiej sytuacji, że należałoby przerwać budowę – czytamy w artykule.
Budowa rzeczywiście została przerwana, ale z innych powodów. Pięć dni później wybuchła II wojna światowa, a rządy w mieście objęły władze niemieckie. Zamierzały one rozebrać niedokończony kościół, ale na szczęście nie zrealizowano tych planów. Okupant wywiózł jedynie zgromadzony materiał budowlany.

Cmentarz na dawnym lotnisku

Po zakończeniu działań wojennych przystąpiono do dalszej budowy. Dwa lata później dzieło zostało zwieńczone. W ostatnią niedzielę października 1947 roku przybył do Ostrowa biskup Franciszek Jedwabski i poświęcił nowy kościół. Formalnie metropolita poznański Walenty Dymek erygował z dniem 15 listopada 1947 roku nową parafię św. Antoniego Padewskiego i mianował pierwszym jej proboszczem ks. majora Franciszka Dymarskiego. Na potrzeby probostwa zaadaptowany został budynek dawnej miejskiej strzelnicy. Po dobudowaniu piętra pełnił funkcję plebanii przez 40 lat. Mieszkało tam czterech księży. Budynek mieścił także biuro parafialne, kuchnię, stołówkę i łazienkę. Na parterze mieszkała rodzina pierwszego kościelnego. Obecnie na parterze tego budynku znajduje się  Stacja Opieki Caritas. Ks. Franciszek Dymarski zabrał się energicznie do wyposażenia wnętrza kościoła. Pozyskał z kościoła ewangelickiego z Raszkowa 13-głosowe organy i zegar, który został umieszczony na wieży. W pierwszym 10-leciu w parafii udzielono 3420 chrztów i 1207 ślubów, pochowano 1250 zmarłych i rozdano blisko milion Komunii. Na pierwszy jubileusz, w dniu 17 listopada 1957 roku biskup Franciszek Jedwabski poświęcił nowy cmentarz parafialny o powierzchni 4 ha, który powstał na terenie dawnego lotniska, przy ulicy Bema. W późniejszym okresie nekropolia ta została powiększona o dalsze 6 ha. Spoczywa na nim obecnie ponad 16 tysięcy zmarłych. Na tym cmentarzu spoczął także ks. Franciszek Dymarski, zmarły 8 sierpnia 1963 roku.
,,Ostatnia Wieczerza” na sklepieniu

Z dniem 15 listopada 1963 roku mianowany został proboszczem ks. Seweryn Garyantesiewicz, dotychczasowy proboszcz w Jankowie Zaleśnym. Dzięki jego staraniom dokonano przebudowy prezbiterium stosownie do zaleceń Soboru Watykańskiego. Pobudowano nowy ołtarz ,,twarzą” do ludzi, a na ścianie frontowej prezbiterium umieszczono wysmukłą postać św. Antoniego z mozaiki ceramicznej. Ściany boczne prezbiterium ozdobił pochód polskich świętych wykonany techniką sgraffito przez artystę plastyka Wiktora Ostrzołka z Katowic. Podniosła uroczystość miała miejsce 22 listopada 1959 roku, kiedy to arcybiskup metropolia Antoni Baraniak konsekrował 3 nowe dzwony o łącznej wadze 2500 kg, ulane przez ludwisarza Jana Felczyńskiego z Przemyśla.
24 maja 1976 roku zmarł ks. kanonik Seweryn Garyantesiewicz. Z dniem 1 sierpnia na proboszcza został mianowany ks. Tadeusz Szmyt. Kierował on parafią nieprzerwanie przez następne 35 lat, co oznacza dokładnie połowę całej jej historii. Nowy proboszcz wcześniej pełnił posługę kapłańską w Śremie, Grodzisku Wielkopolskim, Pniewach, Rawiczu, Poznaniu i Lechlinie koło Skoków. Po jego przyjściu dokonano przebudowy prezbiterium. Tabernakulum umieszczono w centralnym miejscu głównej ściany, a ponadto założono nową instalację elektryczną, grzewczą i nagłaśniającą. Kościół otrzymał nową polichromię. Zaprojektował ją i wykonał Julian Wiącek. Spod jego ręki wyszła m.in. ,,Ostatnia Wieczerza’’, którą wierni mogą podziwiać na sklepieniu świątyni. Ma ona powierzchnię 43 metrów kwadratowych. Co ciekawe, artysta zakończył jej malowanie dokładnie w Wielki Czwartek.

Głowa Chrystusa uratowana z gruzów

Na przełomie lat 70. i 80. wybudowano na cmentarzu kościół Najświętszego Zbawiciela. W 1983 roku powstała przy nim nowa parafia. Wcześniej, 22 listopada 1981 roku, poświęcono pomnik Najświętszego Serca Jezusowego i figury Matki Bożej z Lourdes w pobudowanej przy kościele św. Antoniego grocie. Pomnik stanął na skwerze między ulicami Raszkowską i Browarną, na miejscu pomnika zburzonego przez Niemców na przełomie lutego i marca 1941 roku. Tamten, pierwszy pomnik ufundował przed wojną Cech Rzeźnicko -Wędliniarski Ostrowa na pamiątkę poświęcenia miasta Sercu Pana Jezusa w 500-lecie istnienia parafii św. Stanisława Biskupa. Po zburzeniu głowę Chrystusa wydobył z gruzów ostrowianin Feliks Cyfert ze swoim synem Tadeuszem. Przechował ją na strychu budynku straży pożarnej przez całą okupację. Po wojnie ocalona głowa została umieszczona w niszy kościoła od strony wschodniej, pomiędzy bocznymi wejściami.

Najpiękniejszy obiekt katechetyczny

W latach 1984 – 1987 wybudowano nowe probostwo, a w latach 1987-1989 powstał Dom Katechetyczny im. Jana Pawła II. Podczas jego poświęcenia w dniu 24 września 1989 roku ks. arcybiskup Jerzy Stroba stwierdził, że jest to najpiękniejszy obiekt katechetyczny w Archidiecezji Poznańskiej. Dom gromadził dzieci i młodzież na katechizacji w okresie, kiedy lekcje odbywały się w parafiach. Przez trzy i pół roku mieściła się tu Szkoła Podstawowa Sióstr Salezjanek. Dom służył i służy nadal jako miejsce spotkań najrozmaitszych grup modlitewnych i stowarzyszeń. Od 10 września 1990 roku znajduje się w nim księgarnia, najpierw św. Wojciecha, a od 1 marca 2001 roku św. Antoniego.
W latach 1991 – 1992 wszystkie budynki parafii św. Antoniego otrzymały nową elewację ze szlachetnego tynku sprowadzonego z Francji. Od tego czasu nabrały wyglądu, który widzimy obecnie. Wkrótce potem przy kościele pobudowano parking na blisko 60 stanowisk, co  ułatwiło dotarcie do świątyni osobom zmotoryzowanym. Wzrost liczby wiernych spowodował wybudowanie w połowie lat 90. nowego kościoła pod wezwaniem Ducha Świętego przy ulicy Różanej. Wyodrębniono nową parafię, która w momencie powstania liczyła 4.420 wiernych.

Honorowe obywatelstwo dla proboszcza

W roku 50-lecia powstania parafii św. Antoniego – w dniu odpustu parafialnego 13 czerwca 1997 roku – biskup kaliski Stanisław Napierała dokonał konsekracji kościoła i ołtarza głównego. Nowe tysiąclecie upamiętniono postawieniem przed kościołem 7-metrowego granitowego krzyża z pasyjką z brązu. Cztery lata później obok niego postawiono obelisk dla upamiętnienia 25-lecia pontyfikatu Jana Pawła II. Od 3 października 2005 roku zaprowadzony został stały konfesjonał, w którym Spowiedź św. odbywa się w dni powszednie w godzinach 9.00-12.00 i 15.00 – 18.00. W tym samym okresie w kościele pobudowane zostały przez firmę organmistrzowską Jana Drozdowicza z Poznania nowe, 53-głosowe organy mechaniczne. Dużym wyróżnieniem dla parafii było nadanie w roku 2002 ks. infułatowi Tadeuszowi Szmytowi tytułu Honorowego Obywatela Miasta Ostrowa Wielkopolskiego.
Pamięć o bohaterach

W roku 2009 na zachodniej elewacji kościoła powstała Ostrowska Ściana Pamięci Narodowej. Pojawiły się tam marmurowe tablice z nazwiskami zamordowanych podczas ostatniej wojny mieszkańców Ziemi Ostrowskiej. W późniejszych latach przybyły tam kolejne tablice, które są dowodem pamięci i hołdu dla poległych. 1 września 2011 roku proboszczem parafii św. Antoniego został mianowany ks. kanonik Paweł Kostrzewa, dotychczasowy proboszcz parafii Narodzenia NMP w Kaliszu. Kilka miesięcy później wraz z ks. infułatem Tadeuszem Szmytem odebrał on z rąk kardynała Stanisława Dziwisza w Krakowie relikwie błogosławionego Jana Pawła II dla ostrowskiej parafii.
Aktualnie, w roku jubileuszu 70-lecia, posługę duszpasterską w parafii św. Antoniego sprawuje łącznie siedmiu kapłanów, w tym dwóch księży – emerytów. Wspólnota liczy 11,5 tysiąca wiernych. Działa przy niej ponad dwadzieścia grup parafialnych i stowarzyszeń.

Renata Weiss

Proboszczowie parafii św. Antoniego od początku jej istnienia
ks. major Franciszek Dymarski (15 listopada 1947 – 8 sierpnia 1963)
ks. Seweryn Garyantesiewicz (15 listopada 1963 – 24 maja 1976)
ks. infułat Tadeusz Szmyt (1 sierpnia 1976 – 31 sierpnia 2011)
ks. kanonik Paweł Kostrzewa (1 września 2011 – 30 czerwca 2015)
ks. prałat Witold Szala (od 1 lipca 2015)

Zobacz galerię zdjęć

 

 

 

Przeczytaj również

Zostaw komentarz


 
Zapisz komentarz
Redakcja nie bierze odpowiedzialności za treść publikowanych komentarzy. Wpisy naruszające obowiązujące w tym zakresie prawo i dobre obyczaje będą bezwzględnie usuwane, a numery IP osób je publikujących trafią do bazy danych administratora.

Obejrzyj nasze stałe galerie